🦠 Nipah Virüsü Nedir ve Nasıl Bulaşır?
Nipah virüsü, Paramyxoviridae ailesine ait, zoonotik yani hayvanlardan insanlara bulaşabilen bir RNA virüsüdür. İlk olarak 1999 yılında Malezya’da tanımlanmıştır.
Doğal kaynakları meyve yarasalarıdır. Virüs; yarasaların salyası veya idrarı ile kontamine olmuş meyveler, meyve suları ya da enfekte hayvanlar aracılığıyla insanlara bulaşabilmektedir. Bazı salgınlarda insandan insana bulaş da gösterilmiştir. Bu durum özellikle aile içi temas ve sağlık çalışanları açısından önemlidir.
________________________________________
⚠️ Çocuklarda Nipah Virüsü Neden Daha Risklidir?
Çocukların bağışıklık sistemi erişkinlere göre daha hassas ve henüz tam olgunlaşmamıştır. Bu nedenle Nipah virüsü enfeksiyonu çocuklarda:
• Daha hızlı ilerleyebilir,
• Nörolojik tutulum daha erken gelişebilir,
• Klinik tablo daha ağır seyredebilir.
Özellikle küçük yaş gruplarında virüsün merkezi sinir sistemine ulaşma riski daha yüksektir.
________________________________________
⏳ Kuluçka Süresi ve Hastalığın Başlangıç Belirtileri Nelerdir?
Nipah virüsünün kuluçka süresi genellikle 4 ila 14 gün arasındadır. Bazı vakalarda bu süre daha da uzayabilir.
Hastalık çoğu zaman spesifik olmayan belirtilerle başlar:
• Ateş
• Halsizlik
• Huzursuzluk
• Baş ağrısı (Büyük çocuklarda)
• Kas ve eklem ağrıları
• Boğaz ağrısı
• Bulantı ve kusma
• İshal
• Öksürük ve nefes darlığı
Bu dönem, üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla sıkça karışır ve tanı gecikebilir.
________________________________________
🤒 Çocuklarda Klinik Olarak Nasıl Seyreder?
Bazı çocuklarda hastalık bu hafif belirtilerle sınırlı kalabilir. Ancak önemli bir kısmında tablo hızla ilerler. Akciğer enfeksiyonu (zatürre) ve ensefalit (beyin iltihabı) en önemli komplikasyonlarıdır.
🧠 Nörolojik Belirtiler
• Bilinç bulanıklığı
• Uykuya eğilim (letarji)
• Davranış değişiklikleri
• Havale
• Konuşma bozukluğu
• Yürüme güçlüğü
Bu bulgular, virüsün beyin dokusunu etkilediğini düşündürür.
________________________________________
🚑 Ensefalit Gelişimi ve Hayati Risk
Nipah virüsünün çocuklardaki en ciddi komplikasyonu ensefalittir (beyin iltihabı). Ensefalit gelişen çocuklarda:
• Yoğun bakım ihtiyacı doğar.
• Solunum desteği gerekebilir.
• Kalıcı nörolojik hasar riski vardır.
Ne yazık ki mortalite (ölüm oranı) oranları oldukça yüksektir. Bu oran yaklaşık %40-75 civarındadır. Hayatta kalan bazı çocuklarda ise uzun dönem nörolojik sekeller görülebilir.
________________________________________
🧪 Tanı ve Tedavi Yaklaşımı Nasıldır?
Tanı; klinik şüphe, temas öyküsü ve laboratuvar testleriyle konur. Ancak tanı süreci zaman alabilir.
Günümüzde Nipah virüsüne yönelik:
• Onaylanmış spesifik antiviral tedavi yoktur.
• Etkinliği kanıtlanmış bir aşı bulunmamaktadır.
Tedavi tamamen destekleyicidir ve çoğu zaman yoğun bakım şartlarında yapılır.
________________________________________
🛡️ Korunma ve Ailelere Öneriler
Korunmada temel prensipler:
• Meyvelerin iyice yıkanması,
• Açıkta satılan meyve sularından kaçınılması,
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçınma,
• Şüpheli vakaların hızla sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi
________________________________________
📝 Sonuç
Nipah virüsü nadir görülen bir enfeksiyon olmakla birlikte, çocuklarda son derece ciddi ve hızlı ilerleyen tablolara yol açabilir. Erken tanı ve hızlı müdahale, yaşam kurtarıcıdır.

Televizyon, tablet, bilgisayar, telefon gibi tüm görüntülü cihazlara ekran denmektedir. Çocuğun gelişimsel düzeyine uygunsuz şekilde ve sürede bu cihazlara maruz kalması durumuna ise ekran maruziyeti denir.

Çocuklarda Ekran Maruziyetinin Zararları Nelerdir?
Çocuklarda ekran maruziyetinin; beyin ve dil gelişimi, fiziksel gelişim ve psikososyal davranışlar üzerine birçok olumsuz etkileri vardır.
Beyin ve Dil Gelişimi Üzerine Etkileri
Ekran maruziyeti çocukların beyin ve dil gelişimini olumsuz olarak etkilemektedir.

Günde 2 saat ve daha fazla televizyon izleyen 1 yaş altı çocukların, ekran maruziyeti olmayan çocuklara göre dil gelişiminde gerilik olma oranı 6 kat fazla olarak bulunmuştur. Ayrıca çocukların ekranla geçirdikleri her 30 dakikaya karşılık konuşma gelişimlerinin geri olma oranın %49 olduğu saptanmıştır. 2 – 3 yaşlar arasındaki ekran maruziyeti, örneğin TV’nin arka planda açık olması bile, ifade edici dilde yaşıtlarına oranla 3 kata kadar gecikmeye yol açabilmektedir.

Her 1 saat ekran maruziyetinin çocuklarda yaklaşık altı-sekiz kelime daha az bilmeye neden olduğu gösterilmiştir.
Günde iki saatten fazla ekran maruziyetinin düşünme ve dil testlerinde daha düşük performansa neden olduğu artık bilimsel bir gerçektir.
İlk 2 yaşta yoğun ekran maruziyeti, sözel ve sözel olmayan iletişimi geri bırakmakta, bilişsel gecikmeye yol açabilmektedir.

Okul döneminde ekran maruziyeti dikkat eksikliği, akademik başarıda düşme gibi problemlere de neden olabilmektedir.
Otizme benzer belirtileri olan ve bir çeşit bilişsel gecikme tablosu olan uyaran eksikliğinin ekran maruziyeti ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca otizmli çocuklarda ekran maruziyeti belirtilerin şiddetini arttırabilmektedir.

Devamı videoda...

Sağlıklı Nesiller, Mutlu Yarınlar...

1) Bocavirüs Nedir?
Bocavirüs, tıbbi adıyla Human Bocavirus, özellikle küçük çocuklarda hastalık yapan bir virüstür. En sık solunum yolu enfeksiyonu belirtilerine neden olmakla beraber bazen ishal-kusma gibi mide-bağırsak sistemi belirtileri de eşlik edebilir.
________________________________________
2) En Çok Kimlerde Görülür?
Bocavirüs en sık:
• 6 ay – 5 yaş arası çocuklarda,
• Kreşe ve okula gidenlerde,
• Evde kardeşi olanlarda
daha çok görülür.
Bununla birlikte bağışıklığı zayıf olan çocuklarda daha ağır seyredebilir. Bunlar;
• Prematüre bebekler
• Astım / bronşiolit öyküsü olanlar
• Bağışıklığı baskılanmış çocuklardır.

3) Belirtileri Nelerdir?
Bocavirüs enfeksiyonunda en sık gördüğümüz belirtiler:
✅ Öksürük (bazen çok inatçı)
✅ Burun akıntısı veya burun tıkanıklığı
✅ Ateş
✅ Hırıltı ve nefes alıp verirken ıslık sesi
✅ Boğaz ağrısı
✅ İştahsızlık ve halsizlik
Bazı çocuklarda ise:
➡️ Kusma
➡️ İshal
➡️ Karın ağrısı gibi şikayetler de eklenebilir.
________________________________________
4) Bocavirüs Nasıl Bulaşır?
Bocavirüs, çok bulaşıcıdır.
Bulaşma yolları:
• Öksürük ve hapşırıkla havaya yayılan damlacıklar,
• El teması (oyuncaklar, kapı kolları, okul ortamı),
• Aynı bardak, çatal, kaşık gibi ortak kullanılan mutfak eşyaları
📌 Bulaşta en sık senaryo:
Çocuk kreşe gider → 2-3 gün sonra burun akıntısı başlar → sonra evde herkes sırayla hastalanır.
________________________________________
5) Tanı Nasıl Konur? Test Şart Mı?
Tanı çoğu zaman muayene ve klinik bulgularla konur. Bazı durumlarda burundan sürüntü alınarak yapılan “PCR panel” testlerinde bocavirüsü çıkabilir.
📌 Önemli bir detay var:
Bocavirüs testte pozitif çıksa bile bazen çocukta başka bir virüsle birlikte görülebilir. Yani tek başına “her şeyin sebebi boca” demek her zaman doğru olmayabilir.
________________________________________
6) Tedavisi Var Mı? Antibiyotik Gerekir Mi?
❌Bocavirüs bir virüs olduğu için antibiyotik tedavisi rutinde işe yaramaz.
Tedavi destek tedavisidir:
• Bol sıvı
• Burun temizliği
• Odanın nem dengesinin sağlanması
• Ateş kontrolü
• Gerekirse doktorun önerdiği solunum destekleri
Eğer çocukta hırıltı varsa, doktorunuz:
• inhaler tedavi
• nebül tedavisi
• bazen kısa süreli ek destek tedaviler
önerebilir.
⚠️ Ama burada kritik nokta şu:
Her öksüren çocuğa “hava verelim” yaklaşımı doğru değil.
Muayene şart.
________________________________________
7) Evde Ne Yapalım?
Evde yapabilecekleriniz:
✅ Burun temizliği (serum fizyolojik + aspiratör)
✅ Sıvı alımını artırın (su, çorba, anne sütü)
✅ Oda çok sıcak olmasın, 20-22 derece ideal
✅ Sigara dumanı kesinlikle olmasın
✅ Ateş varsa doktorun önerdiği şekilde ateş düşürücü
✅ İştah azsa zorlamayın, önemli olan sıvı ve idrar çıkışı

8) Ne Zaman Acile / Doktora Gitmeliyiz?
Aşağıdaki durumlarda beklemeyin, mutlaka doktora başvurun:
🚨 Nefes alıp verirken zorlanma,
🚨 Kaburgaların arası çekilerek nefes alma,
🚨 Dudaklarda ve tırnaklarda morarma,
🚨 Sürekli uyku hali / zor uyanma,
🚨 3 günden uzun süren yüksek ateş,
🚨 Sıvı alamama, kusma nedeniyle içememe,
🚨 İdrarın belirgin azalması,
🚨 6 aydan küçük bebekte belirgin halsizlik
________________________________________
9) Kaç Gün Sürer?
Genellikle:
• Ateş: 2-4 gün
• Burun akıntısı: 5-7 gün
• Öksürük: 1-3 hafta sürebilir
Ama öksürük 3 haftayı geçiyorsa veya giderek artıyorsa, altta başka bir durum var mı diye tekrar muayene ettirmek gerekir.
________________________________________
10) Çocuğumuzu Korumak İçin Ne Yapabiliriz?
Bocavirüse karşı özel bir aşı yok.
Ama korunmada en etkili şeyler:
🧼 El yıkama
🧸 Oyuncakların silinmesi
😷 Hasta çocukların okula gönderilmemesi
💨 Ortam havalandırma
🍎 Uyku ve dengeli beslenme
________________________________________
Sonuç Olarak:
Boca virüsü çocuklarda sık görülen, bulaşıcı, çoğu zaman destek tedavisiyle geçen ama bazı çocuklarda hırıltı ve uzamış öksürük yapabilen bir enfeksiyondur. Erken tanı ve tedavi birçok hastalıkta olduğu gibi bu hastalıkta da büyük önem arz eder.

Genel olarak:
• 6. aydan sonra çoğu bebek artık geceleri beslenmeye ihtiyaç duymadan uzun uyku bölümleri yapabilecek gelişime ulaşır.
• 9–12 ay civarında gece emzirmelerinin tamamen bırakılması önerilir.
• Ancak her bebeğin gelişimi farklıdır; kiloya, büyüme hızına, beslenme düzenine ve sağlık durumuna göre karar verilir.
❗ Bebeklerde Gece Emzirmesine Uzun Süre Devam Etmenin Sakıncaları
Her bebek farklıdır ama gereksinim bittikten sonra gece emzirmesinin sürmesi bazı sorunlara yol açabilir:
1️⃣ Uyku Düzenini Bozar
• Bebek süt için sık sık uyanma alışkanlığı geliştirir
• Kendi kendine uykuya geçmeyi öğrenmesi gecikir
• Anne ve bebekte uyku yetersizliği oluşur
2️⃣ Diş Sağlığını Etkileyebilir
• Gece emzirme + ağızda süt kalması →
biberon çürüğü / erken çocukluk çağı çürükleri
• Üst ön dişlerde hızlı çürük gelişme riski artar
3️⃣ Sindirim ve Reflü Şikayetleri Artabilir
• Gece tok mide ile yatmak → reflü, huzursuzluk
4️⃣ Aşırı Bağımlı Uyku İlişkisi Geliştirir
• Bebek yalnızca emerek uyuyabilmeye şartlanabilir
• Gece her uyanmada emzirme isteği tekrarlanır
5️⃣ Aşırı Kalori Alımı ve İştahta Dengesizlik
• Gereksiz gece kalorisi →
gündüz iştah azalması / ek gıdada isteksizlik
• Bazı bebeklerde kilo fazlalığı riskini artırabilir
6️⃣ Anne Sağlığını Zorlayabilir
• Uykusuzluk, yorgunluk, psikolojik yük
• Uzamış süt üretimi nedeniyle mastit riski
________________________________________
⭐ Karar verirken şu işaretler yol göstericidir:
✔ Kilosu yaşına uygun artıyor
✔ Gündüz yeterli ve dengeli besleniyor
✔ Gece sık uyanmalar alışkanlık nedeniyle oluyorsa
✔ Emmeden de tekrar uykuya dönebiliyorsa

________________________________________
❗ Ne zaman ACELE edilmemeli?
⚠️ Prematüre bebekler
⚠️ Büyüme geriliği olanlar
⚠️ Henüz yeterli ek gıda tüketmeyen bebekler
⚠️ Hastalık dönemleri
Bu gruplarda gece beslenmesi biraz daha uzun sürebilir.
________________________________________
💡 İpucu
Gece beslenmelerini keserken bir anda değil, kademeli olarak azaltmak
bebekte daha az stres yaratır:
• Emzirme süresini kısaltmak
• Araları uzatmak
• Babayı uyutma sürecine dahil etmek
• Sakinleştirici rutinler oluşturmak
________________________________________
👩‍⚕️ Özet
📌 Sağlıklı bir bebek için:
Gece emzirmesi 9–12 ay arasında kesilebilir.
Ama her zaman çocuğun kendi ritmi ve doktorun önerisi esas alınmalıdır.